Wigilia jest dniem ustawowo wolnym od pracy od 2025 r. W 2026 r. przypada w czwartek, a grudniowy wymiar pełnego etatu przy miesięcznym rozliczeniu wynosi 160 godzin. Pracodawca musi oddzielnie uwzględnić święto w sobotę 26 grudnia. Praca 24 grudnia jest dopuszczalna tylko w ustawowych przypadkach i wymaga odpowiedniego rozliczenia.
W grudniowym grafiku łatwo połączyć trzy różne sprawy: wolną Wigilię, dodatkowe wolne wynikające z sobotniego święta oraz rekompensatę za rzeczywistą pracę w święto. Każda ma własną podstawę. Sama informacja „firma nie pracuje od 24 do 27 grudnia” nie wystarczy jeszcze do rozliczenia miesiąca. Trzeba sprawdzić rozkład konkretnego pracownika i obowiązujący okres rozliczeniowy.
Czy 24 grudnia 2026 r. jest świętem i kogo obejmuje wolne?
24 grudnia znajduje się w ustawowym katalogu dni wolnych od pracy. Zmianę wprowadziła ustawa z 6 grudnia 2024 r., obowiązująca od 1 lutego 2025 r. Wolne obejmuje cały dzień, a nie tylko popołudnie. W firmie pracującej standardowo od poniedziałku do piątku Wigilia nie wymaga więc udzielenia urlopu wypoczynkowego.
Pracownik z miesięczną pensją zasadniczą nie traci części tej pensji z powodu święta. Jego obowiązek przepracowania określonej liczby godzin ustala się po uwzględnieniu dni ustawowo wolnych. Inaczej ocenia się grafik osoby, której wolno pracować w święta. Szpital, hotel czy zakład pracujący zmianowo nie otrzymują jednak ogólnego zwolnienia z przepisów o czasie pracy: dopuszczalność pracy i jej rozliczenie nadal trzeba ustalić dla danej sytuacji.
Grudzień 2026 w grafiku: trzy święta i 160 godzin pracy
W grudniu 2026 r. są trzy święta przypadające poza niedzielą: 24, 25 i 26 grudnia. Każde obniża pełnoetatowy wymiar o osiem godzin na podstawie art. 130 § 2 k.p. Przy miesięcznym okresie rozliczeniowym wynik wynosi 160 godzin. W podstawowym rozkładzie po osiem godzin dziennie odpowiada to 20 dniom pracy.
„Każde święto występujące w okresie rozliczeniowym, przypadające w innym dniu niż niedziela, obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.”
| Data | Dzień tygodnia | Co uwzględnić w grafiku |
|---|---|---|
| 23 grudnia | środa | Zwykły dzień pracy; może być wyznaczony jako wolny za sobotnie święto. |
| 24 grudnia | czwartek | Wigilia — święto ustawowo wolne od pracy. |
| 25 grudnia | piątek | Pierwszy dzień Bożego Narodzenia — święto. |
| 26 grudnia | sobota | Drugi dzień Bożego Narodzenia — obniża wymiar czasu pracy. |
| 27 grudnia | niedziela | Niedziela, bez kolejnego obniżenia wymiaru na podstawie art. 130 § 2. |
| 28–30 grudnia | poniedziałek–środa | Zwykłe dni pracy, chyba że grafik przewiduje prawidłowo ustalone wolne. |
| 31 grudnia | czwartek | Sylwester nie jest świętem ustawowym; firma może wyznaczyć wtedy wolne za 26 grudnia. |
184 h − 24 h = 160 h. Cztery pełne tygodnie to 160 godzin, trzy pozostałe dni od poniedziałku do piątku dodają 24 godziny, a trzy święta odejmują 24 godziny.
Dlaczego 26 grudnia wymaga osobnego uwzględnienia?
Wolnej Wigilii nie można potraktować jako dnia oddanego za 26 grudnia. Sama jest świętem i już z tego powodu obniża wymiar. Przy standardowej pracy od poniedziałku do piątku trzeba wyznaczyć jeszcze odpowiedni dzień roboczy jako wolny. Musi zmieścić się w tym samym okresie rozliczeniowym; przy miesięcznym rozliczeniu będzie to dzień w grudniu.
Kiedy można polecić pracę w Wigilię?
Praca w Wigilię jest dopuszczalna w przypadkach wymienionych w art. 151¹⁰ k.p. Katalog obejmuje między innymi transport, ruch ciągły, pracę zmianową oraz określone usługi potrzebne ludności. Sama duża liczba zamówień nie jest osobnym wyjątkiem. Tu liczy się konkretna podstawa prawna, którą pracodawca powinien ustalić przed wpisaniem obsady na 24 grudnia.
Praca zmianowa, usługi i praca zdalna
Restauracja organizująca kolację wigilijną może potrzebować obsługi w ramach dopuszczalnej pracy w gastronomii. W zwykłym biurze nie wystarczy powołanie się na termin projektu. Praca wykonywana z domu również podlega ograniczeniom świątecznym. Szczególny wyjątek dotyczący usług elektronicznych dla odbiorców zagranicznych wymaga spełnienia warunków ustawowych, w tym tego, że u odbiorcy jest to dzień pracy.
Przed ułożeniem dyżuru trzeba też uwzględnić odpoczynek dobowy i tygodniowy oraz ograniczenia dotyczące określonych pracowników. To, że zakład może działać w święto, nie uprawnia do wydania każdemu pracownikowi dowolnego polecenia. Grafik i ewidencja powinny pozwalać odtworzyć godziny oraz tytuł udzielonego wolnego. Zasady prowadzenia ewidencji i rozliczania nadgodzin mają tu takie samo znaczenie jak w pozostałych miesiącach.
Jak zrekompensować pracę 24 grudnia?
Za dopuszczalną pracę w święto pracownikowi co do zasady należy zapewnić inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym. Wynika to z art. 151¹¹ k.p. Dodatek pieniężny jest rozwiązaniem stosowanym wtedy, gdy udzielenie wolnego w wymaganym terminie nie jest możliwe. Nie jest swobodnym zamiennikiem wybieranym przy planowaniu grafiku.
Dzień wolny, dodatek i odrębne nadgodziny
Jeżeli wolnego nie da się udzielić do końca okresu rozliczeniowego, przysługuje dodatek 100% za każdą godzinę pracy w święto. Normalne wynagrodzenie rozlicza się odrębnie. Ewentualne przekroczenie normy dobowej wymaga dodatkowej analizy, aby nie pomylić różnych podstaw rekompensaty. Szczególne zasady dotyczą systemu pracy weekendowej, do którego nie należy automatycznie przenosić reguł zwykłego rozkładu.
Przykładowo recepcjonista hotelowy pracujący 24 grudnia osiem godzin powinien mieć zapewniony inny dzień wolny na zasadach właściwych dla swojego systemu. Jeżeli okres rozliczeniowy kończy się w grudniu, wolnego nie przenosi się dowolnie na styczeń. Nie wystarczy też wpisać w ewidencji, że pracownik „odbierze je później”. Na koniec okresu trzeba porównać plan, faktycznie przepracowane godziny i udzielone dni wolne.
Handel w Wigilię i trzy niedziele przed świętami
W Wigilię obowiązuje zakaz handlu i powierzania pracy związanej z handlem, z ustawowymi wyjątkami. Wyjątki obejmują między innymi apteki, stacje paliw oraz określone placówki gastronomiczne. Każdy ma własne warunki, które trzeba sprawdzić w ustawie. Sam szyld „piekarnia” czy „kwiaciarnia” nie zastępuje ich spełnienia.
6, 13 i 20 grudnia — najwyżej dwie niedziele na osobę
W 2026 r. trzy kolejne niedziele przed Wigilią przypadają 6, 13 i 20 grudnia. Handel jest wówczas dozwolony, lecz pracownik lub zatrudniony może wykonywać pracę w handlu i czynności z nim związane najwyżej w dwie z tych niedziel. To ograniczenie dotyczy obsady konkretnej osoby. Otwarcie sklepu we wszystkie trzy niedziele wymaga odpowiedniego podziału pracy.
Ustawa obejmuje także osoby zatrudnione w handlu na umowach cywilnoprawnych. Nie da się więc obejść zakazu w Wigilię przez zastąpienie etatu zleceniem. Osobny wyjątek dotyczy przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, który handluje osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. Zakres dopuszczalnej pomocy rodziny oraz ewentualne zatrudnianie tych osób trzeba ocenić według warunków tego wyjątku.
Co z Wigilią na zleceniu i kontrakcie B2B?
W rzeczywistej relacji cywilnoprawnej wolna Wigilia nie tworzy automatycznie pracowniczego prawa do płatnego dnia wolnego. Zakres usług, dyspozycyjność i wynagrodzenie wynikają przede wszystkim z kontraktu. Trzeba przy tym uwzględnić przepisy szczególne, zwłaszcza ograniczenia handlu. Nazwa umowy nie wyłącza również prawa pracy, jeżeli sposób wykonywania obowiązków faktycznie odpowiada stosunkowi pracy.
W umowie z firmą informatyczną można uzgodnić ograniczoną obsługę w okresie świątecznym i zasady dyżurów. W kontrakcie rozliczanym godzinowo trzeba określić wpływ przerwy na fakturę. Przy stałym ryczałcie znaczenie ma treść uzgodnionych świadczeń. Zasady planowania przerw w kontrakcie B2B pomagają uporządkować te sprawy przed grudniem.
Jak przygotować harmonogramy i poinformować pracowników?
Z perspektywy pracodawcy przygotowanie grudniowego grafiku zaczyna się od okresu rozliczeniowego i rozkładu pracy. Dla każdego stanowiska trzeba ustalić, czy praca 24 grudnia jest w ogóle dopuszczalna. Następnie planuje się wymiar, dni wolne i obsadę. Dopiero na tej podstawie można przyjmować wnioski urlopowe i potwierdzać klientom dostępność firmy.
- Uwzględnij 24, 25 i 26 grudnia jako święta, każde z wpływem na wymiar wynikającym z przepisów.
- Wyznacz wolne wynikające z sobotniego święta, gdy wymaga tego rozkład pracownika.
- Dla pracy w Wigilię wskaż podstawę dopuszczalności oraz sposób rekompensaty.
- W handlu sprawdź limit dwóch niedziel grudniowych na osobę i warunki wyjątków od zakazu.
- Przekaż rozkłady i informację o organizacji pracy oraz sprawdź ich zgodność z ewidencją.
Harmonogram obejmujący co najmniej miesiąc co do zasady przekazuje się minimum tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, którego dotyczy. Art. 129 k.p. przewiduje też sytuacje, w których nie trzeba sporządzać indywidualnego rozkładu. Informacja o zamknięciu firmy nie zastępuje wymaganej dokumentacji. W przedsiębiorstwie z różnymi systemami czasu pracy sprawdź każdy z nich osobno, zamiast przyjmować jeden schemat dla całej załogi.
Jakie kary grożą za naruszenie przepisów?
Naruszenie przepisów o czasie pracy jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika. Art. 281 § 1 pkt 5 k.p. przewiduje obecnie grzywnę od 2000 do 60 000 zł. Oddzielna sankcja dotyczy nielegalnego powierzania pracy w handlu. Na podstawie art. 10 ustawy o ograniczeniu handlu grzywna wynosi od 1000 do 100 000 zł.
Widełek z tych dwóch ustaw nie należy stosować zamiennie. Ocenę zaczyna się od rodzaju naruszenia i konkretnego obowiązku. Niezależnie od grzywny mogą pozostać należności płacowe wymagające rozliczenia. W firmie z liczną załogą ten sam błąd w harmonogramach może dotyczyć wielu osób. Sprawdzenie grafiku przed grudniem ogranicza ryzyko takich zaległości płacowych.
Pytania o wolną Wigilię
Czy pracownik musi wziąć urlop na Wigilię?
W zwykłym rozkładzie od poniedziałku do piątku 24 grudnia jest wolny z powodu święta. Nie pobiera się za ten dzień godzin z puli urlopowej. Wniosek urlopowy nie jest warunkiem skorzystania z ustawowego wolnego. Osobno ocenia się sytuację pracownika, któremu zgodnie z przepisami zaplanowano pracę w święto.
Czy wolna Wigilia obniży miesięczną pensję?
Stałe miesięczne wynagrodzenie zasadnicze nie jest obniżane tylko dlatego, że w miesiącu występuje święto. Pracownik wykonuje obowiązki w prawidłowo ustalonym wymiarze. Wynagrodzenie godzinowe, dodatki oraz ewentualne nieobecności wymagają własnego rozliczenia. Z samego faktu wolnego 24 grudnia nie wynika natomiast automatyczna dodatkowa wypłata dla każdej osoby.
Czy 31 grudnia 2026 r. będzie wolny dla wszystkich?
Sylwester nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Firma może wyznaczyć go jako wolny wynikający ze święta przypadającego w sobotę 26 grudnia. Musi to odpowiadać okresowi rozliczeniowemu i rozkładowi pracownika. Termin przyjęty przez jeden urząd lub przedsiębiorstwo nie staje się przez to powszechnie obowiązującą datą.
Czy sklep internetowy może zatrudnić wszystkich pracowników w Wigilię?
Wyjątek dla handlu internetowego nie oznacza dowolnego zatrudniania całej załogi w święto. Dla pracowników trzeba sprawdzić dopuszczalność pracy według Kodeksu pracy. Znaczenie mają faktyczne czynności i organizacja zakładu. Sama możliwość składania zamówień na stronie przez całą dobę nie rozstrzyga, czy magazynier lub pracownik biura może otrzymać dyżur 24 grudnia.
Czy każdy kontraktor B2B ma wolną Wigilię?
Przy rzeczywistym B2B przerwa w świadczeniu usług i jej wpływ na wynagrodzenie zależą od kontraktu. Pracowniczych zasad płatnego wolnego nie przenosi się automatycznie na przedsiębiorcę. Obowiązują jednak przepisy szczególne właściwe dla danej działalności. W handlu trzeba dodatkowo uwzględnić zakres zakazu oraz warunki przewidzianych w ustawie wyjątków.
Stan prawny zweryfikowany na 15 października 2026 r. Tekst przygotowany do publikacji w listopadzie 2026 r.